شیرین عبادی نه تنها نخستین زنی بود که در ایران به مقام قضاوت رسید، بلکه نخستین ایرانی است که جایزه صلح نوبل را نیز دریافت کرد (۲۰۰۳).
عبادی در سال ۱۹۴۷ متولد شد. به لطف نوسازی و اصلاحاتی که شاه، محمدرضا پهلوی، انجام داد ـ از جمله اعطای حق رأی به زنان و حق مشارکت کامل آنان در جامعه ـ بسیاری از زنان ایرانی توانستند گامهای مهمی در زمینه رهایی و توانمندسازی زنان بردارند.
شیرین عبادی در سال ۱۹۷۵ نخستین زن قاضی کشور شد. زن دیگری که نقش مهمی در نوسازی ایران داشت، دکتر مهناز افخمی بود. او در اواخر دهه ۱۹۶۰ «انجمن زنان دانشگاهی» را بنیان گذاشت و اندکی بعد ریاست «سازمان زنان ایران» را بر عهده گرفت؛ سازمانی که در پیشبرد حقوق زنان در کشور نقش مهمی داشت. در میانه دهه ۱۹۷۰ نیز به مقام وزیر امور زنان رسید.
زن دیگری دکتر فرخرو پارسا بود. پارسا پزشک بود و در سال ۱۹۶۸، با انتصاب به وزارت آموزش و پرورش، نخستین زن وزیر در تاریخ ایران شد. پیش از آن نیز نماینده مجلس ایران بود. او سهم مهمی در پیشبرد حقوق زنان داشت. پس از انقلاب ایران بازداشت شد و در ۵۸ سالگی به دست رژیم تازهتأسیس اسلامی اعدام شد.
زن دیگری که اکنون درگذشته است، دکتر مهرانگیز دولتشاهی بود. او علاوه بر سالها عضویت در مجلس ایران، در سال ۱۹۷۵ نخستین زن سفیر در دوران شاه شد. از ۱۹۷۵ تا انقلاب اسلامی ۱۹۷۹ سفیر ایران در دانمارک بود.
با وجود تمام تلاشهایی که شاه و دولت شاهنشاهی برای رهایی زنان انجام دادند، بسیاری از زنان در انقلاب علیه شاه فعال بودند. یکی از آنان شیرین عبادی بود. با این حال، او اخیراً از طریق شبکههای اجتماعی توسط دو جوان ایرانی مصاحبه شد (ویدیو در پایین). بخش جالب این گفتوگو زمانی است که یکی از جوانان از عبادی میپرسد:
در دوران پهلوی [شاه] چه چیزی کم داشتید که مجبور شدید انقلاب کنید؟
شیرین عبادی ابتدا فکر کرد، سپس لبخند زد و گفت:
عقل. عقل کم داشتیم.
بیش از ۴۰ سال از انقلاب اسلامی ایران و مرگ شاه گذشته است. تبلیغات علیه شاه گسترده و بسیاری از آنها هولناک بود. روایتهایی درباره شکنجه و اینکه شاه ثروت ایران را دزدیده است همهجا شنیده میشد. امروز مشخص شده است که بسیاری از این روایتها و اتهامات کاملاً ساختگی و دروغ بودهاند. بیتردید این یکی از دلایل تغییری است که در میان انقلابیون سابق میبینیم.